دانشکده پرواز


تاریخچه خلبانی در ایران
سال 1302 اولین محصل ایرانی به نام احمد نخجوان به کشور فرانسه اعزام شد و پس از گذراندن دوره خلبانی در سال 1305 پس از طی یک مسافت طولانی پروازی از شهرهای ایستر، مكدار،‌ اكسی،‌ حلب، بغداد، در فرودگاه قلعه مرغی به زمین نشست. پس از آن در سال 1304 تعداد 10 نفر از افراد منتخب واجد شرایط به منظور طی دوره خلبانی عازم روسیه شدند. همچنین سال 1311 آموزشگاه خلبانی ایران 19 نفر داوطلب غیرنظامی و یک نفر فرانسوی را تحت آموزش قرار داد و با گذر زمان داوطلبین زیادی در این رشته مورد آموزش قرار گرفتند.
با به خدمت گرفتن هواپیمای جت در نیروی هوایی، دوره خلبانی دچار دگرگونی و تغییرات عمده‌ای شد. دانشجویان به کشورهای خارجی از جمله کشور آمریکا اعزام شدند و این روند تا پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ادامه یافت.


دانشکده پرواز
پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران در بهمن ماه 57 و آغاز فصل نوین استقلال و قطع وابستگی‌های ایران اسلامی به قدرت‌های شرق و غرب، لزوم بومی‌سازی آموزش‌های دشوار و تخصصی خلبانی برای تربیت و آموزش خلبانان شکاری متعهد و متخصص بیش از هر زمان دیگری احساس می‌گردید.
مسئولین و فرماندهان وقت نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به‌ویژه شهید سرلشکر خلبان بابایی تصمیم گرفتند تا در راستای رسیدن به خودکفایی و استقلال در زمینه علوم هوانوردی در کشور دانشکده خلبانی نهاجا را مجدداً تأسیس و راه‌اندازی نمایند. متعاقب آن در سال 1361 اولین دوره خلبانی در نیروی هوایی در محل پایگاه هوایی شهید بابایی اصفهان آغاز به کار نمود، با توجه به شرایط کشور و محدودیت‌های موجود، تعدادی از دانشجویان در سال 1362 به منظور ادامه آموزش خلبانی به کشور پاکستان اعزام گردیدند.
در سال 1367 دانشکده خلبانی در فرودگاه قلعه مرغی تهران استقرار یافت و آموزش دوره کلاسیک خلبانی با تائید وزارت فرهنگ آموزش عالی در دانشگاه علوم و فنون هوائی شهید ستاری ادامه یافت. در حال حاضر این دانشکده به‌عنوان یکی از قطب‌های آموزشی هوانوردی در منطقه منحصر به فرد بوده و از استانداردهای بالایی در این زمینه برخوردار می‌باشد.
 دانشکده پرواز به‌عنوان قلب تپنده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، تنها مرکز آموزش و تربیت خلبانان شکاری در جمهوری اسلامی ایران بوده که با انجام صفر تا صد کلیه مراحل آموزش خلبانی، کشور را از اعزام دانشجو به خارج جهت طی دوره‌های آموزش خلبانی شکاری بی‌نیاز کرده است.

علاوه بر آموزش خلبانان مورد نیاز نیروی هوایی، دانشکده پرواز نقش اصلی و راهبردی در تربیت و آموزش خلبانان هواپیماهای بال ثابت دیگر نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران را بر عهده دارد
آموزش خلبانی پرنده‌های هدایت‌پذیر از دور (پهپاد) نیز از دیگر اقداماتی است که با نگاه به آینده در دانشکده پرواز شکل گرفته و آموزش‌های متمرکزی در این راستا انجام می‌گیرد.

تأمین، تربیت و آموزش تمامی خلبانان پهپاد مورد نیاز ارتش جمهوری اسلامی ایران از جمله اقدامات راهبردی و حساس است که مسئولیت سنگین آن بر عهده دانشکده پرواز قرار گرفته و این دانشکده نیز توانسته است با بهره‌گیری از خلبانان مجرب و کار آزموده، استقلال واقعی در زمینه علوم نوین و تربیت و آموزش خلبانان پهپاد را برای کشور عزیزمان ایران به ارمغان آورد و با بومی‌سازی آموزش، از خروج ارز به خارج از کشور جلوگیری نماید.
آموزش و تربیت متخصصین کنترل ترافیک هوایی از دیگر حوزه‌های شاخص و مهم فعالیت دانشکده پرواز است و ارائه آموزش‌های تخصصی، موجب خودکفایی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در تأمین نیروهای متخصص برج مراقبت پرواز و کنترلرهای پرواز در کلیه فرودگاه‌ها و پایگاه‌های هوایی گردیده است. تخصص مراقبت پرواز یکی از مؤلفه‌های تأثیرگذار در برقراری کنترل ترافیک هوایی ایمن و ایجاد فضای امن برای انجام پرواز در فضای کشور جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. در این راستا گروه آموزشی مراقبت پرواز دانشکده پرواز تلاش نموده است تا با تربیت دانشجویان توانمند گامی مهم در برقراری پروازهای ایمن بردارد.

برای ورود به دانشگاه هوایی شهید ستاری و تحصیل در یکی از رشته‌های دانشکده پرواز باید از طریق آزمون ورودی ارتش جمهوری اسلامی ایران اقدام کرد.

برای ورود به رشته خلبانی در دانشگاه هوایی شهید ستاری علاوه بر آزمون علمی که به‌صورت سراسری برگزار می‌شود نیاز به طی مراحل زیر نیز می باشد:
الف) آزمایش پزشکی عمومی:
این مرحله توسط 9 پزشک معتمد تأیید می‌شود. در این مرحله هر یک از پزشک­ها می­‌توانند به­ طور کلی داوطلب را مردود کنند.
موارد مورد معاینه عبارت‌اند از:
چشم پزشکی؛
قلب و عروق؛
گوش حلق و بینی؛
اعصاب و روان؛
مغز و اعصاب؛
ارولوژی؛
ارتوپد؛
پوست؛
دهان و دندان.
ب) تست ورزش
ج) آزمون کتبی و مصاحبه عقیدتی سیاسی
د) گزینش حفاظت اطلاعات
روند آموزش دانشجویان خلبانی
پذیرش دانشجویان خلبانی در ابتدای هر سال تحصیلی
آموزش زبان انگلیسی
پرواز آشنایی
دوره ایمنی
انجام معاینات سالیانه
آموزش شنا
آموزش چتر پاراسل
طی دوره اتاق ارتفاع
اتمام واحدهای تئوری
اعزام به پایگاه هوایی قیام جهت انجام پروازهای مقدماتی (هواپیمای F-33)
(در صورت حذف دانشجو از رده پروازی F-33 (پزشکی یا دروس زمینی)، بنا به تشخیص و با رعایت ضوابط، در صورت درخواست دانشجو برای تغییر رشته اقدام گردیده و در غیر این صورت از خدمت رها می‌گردد)
اعزام به پایگاه هوایی شهید بابایی اصفهان جهت انجام پروازهای پایه و پیشرفته (هواپیمای PC-7)
(در صورت حذف دانشجویان خلبانی از رده پروازی PC-7، دانشجویان پس از تصویب مقامات ذی‌صلاح جهت آموزش هواپیمای وینگ سبک (PC-6) به پایگاه هوایی شهید دوران شیراز اعزام شده و پس از انجام 16 راید پروازی دانش آموخته می‌گردند)
اتمام دوره و طی مراحل دانش آموختگی و اعزام آنان به یگان‌های عملیاتی
دانشجویان رشته خلبانی پس از ورود به دانشگاه هوایی تعداد 108 واحد دروس نظری و عملی (کارگاهی) مصوب را در دانشکده پرواز گذارنده و همانند سایر دانشجویان افسری، در دوره‌های فوق‌برنامه نظامی و عقیدتی شرکت می‌نمایند.
 بعد از اتمام دروس تئوری جهت آموزش دوره مقدماتی پرواز به پایگاه قیام (کوشک نصرت) اعزام می‌گردند. در مرحله آموزشی مقدماتی پرواز، برای دانشجویان 33 سورتی پرواز با هواپیمای سبک (بونانزا و پرستو) در قالب 11 واحد درسی (میدانی) پیش بینی شده است که پس از طی دوره به منظور ادامه دوره مصوب به پایگاه هوایی شهید بابایی (اصفهان) اعزام می‌گردند.
در پایگاه شهید بابایی (اصفهان) مرحله آموزش پروازهای پایه دانشجویان، به تعداد 88 سورتی پرواز با هواپیمای PC-7 معادل 21 واحد درسی (میدانی) تکمیل می‌گردد.
در پایان دانشجویان به دریافت درجه ستواندومی، نشان خلبانی و مدرک کارشناسی هوانوردی مفتخر و مرحله آموزش‌های پیشرفته پروازی را پس از حضور در گردان‌های شکاری و ترابری با هواپیمای مورد نظر طی می‌نمایند.

دانشکده پرواز دارای بخش‌های مختلفی می‌باشد که هر یک به اختصار معرفی می‌گردد:
معاونت آموزش دانشکده پرواز
این معاونت مشتمل بر کلاس‌های آموزشی، کتابخانه علمی تخصصی، دفتر معاونت آموزشی دانشکده و سایر گروه‌های تخصصی دانشکده می‌باشد.
رشته‌های آموزشی مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موجود در دانشکده پرواز به شرح ذیل می‌باشند:

ردیف

عنوان رشته

1

کارشناسی هوانوردی

گرایش خلبانی هواپیمای نظامی

گرایش ناوبری

2

کارشناسی خلبانی پهپاد

3

مهندسی ترافیک هوایی (کارشناسی مراقبت پرواز سابق)

 

 معاونت عملیات دانشکده پرواز

معاونت عملیات دانشکده پرواز به‌عنوان یک مجموعه کاملاً عملیاتی و اجرایی دانشگاه هوایی شناخته شده که دانشجویان خلبانی پس از گذراندن کلیه واحدهای درسی آکادمیک و تئوری به آن ورود پیدا کرده و آماده انجام پروازهای آموزشی در پایگاه هوایی قیام می‌گردند و دروس عملی پرواز را طی دو مرحله با هواپیمای (F-33) به انجام می‌رسانند.

گردان پرواز آموزش دانشجویان خلبانی
در این گردان پروازی دانشجویان در مرحله اول پس از 12 سوررتی پرواز موفقیت‌‌آمیز یک پرواز مستقل انجام داده و گواهی‌نامه صلاحیت پروازی به‌عنوان خلبان دریافت می‌نمایند و سپس در ادامه با اتمام 33 سورتی پرواز، مرحله دوم پرواز مقدماتی پایه را به اتمام می‌رسانند‌.


مرکز آموزش عملیات مشترک و توجیهی (مدرسه نجات خدمه از مرگ)
در جهت حفظ جان خلبان که جزو مهم‌ترین سرمایه‌های نیرو هوایی می‌باشد، مدرسه نجات خدمه مسئولیت دارد تمامی آموزش‌های مرتبط و مورد نیاز یک خلبان را از لحظه کشیدن دستگیره پرتاب صندلی تا لحظه نجات آن‌ها توسط گروه نجات و خارج نمودن آن‌ها از محیط نامتعارف را به خلبانان و پرسنل پروازی ارائه نماید.

آموزش خلبانان شکاری در بعد مسائل مربوط به نجات خدمه پروازی و بقاء آن‌ها پس از فرود اضطراری و چگونگی مقابله با مصائب و دشواری‌های خاص در مناطق کوه، کویر، جنگل، دریا و شناخت و به کار گیری صحیح از ابزار و ادوات پروازی و دیگر مسائل محیطی می‌توان به راحتی در مواقع اضطراری جان بسیاری از خلبانان را از مرگ حتمی نجات دهد.
دامنه آموزش‌های مدرسه نجات خدمه بسیار گسترده بوده و هر چه این آموزش­ها بیشتر و دقیق‌تر برای خلبانان ارائه گردد، باعث بالا رفتن اعتماد به نفس آن‌ها در مأموریت‌های پروازی و در نتیجه موجب ارتقاء توان رزمی آن‌ها گردیده و قدرت تصمیم‌گیری آن‌ها را در شرایط سخت تقویت می‌نماید.
در حال حاضر مدرسه نجات خدمه تحت نظر دانشکده پرواز، آموزش­های پرش با چتر پاراسل را به دانشجویان خلبانی قبل از اعزام به پایگاه شهید بابایی اصفهان انجام و برای دانشجویانی موفق گواهینامه مربوطه را صادر نموده تا بتوانند آموزش­های پروازی خود را ادامه دهند.

بعد از اتمام مراحل آموزش خلبانی و فارغ التّحصیل نیز خلبانان به‌صورت دوره­ای تحت آموزش‌های مربوط به این مرکز قرار گیرند.
در حال حاضر مدرسه نجات خدمه در دو محل آموزش‌های خود را که شامل دو بخش تئوری و عملی هستند ارائه می‌دهد که عبارت‌اند از:
1- آموزش نحوه فرود با چتر پاراسل در مناطق مختلف و رفع معضلات مربوطه
2- تشریح اقلام سوروایول کیت (Survival Kit)
3- آشنایی با خصوصیات دریای خزر
4- آشنایی با خصوصیات خلیج فارس و دریای عمان
5- آموزش تئوری و عملی شبیه‌ساز Pick Up در استخر آموزشی
6- آموزش کمک‌های اولیه و CPR
7- آموزش عملی سوروایو در دریا
8- آشنایی با خصوصیات مارهای ایران و نحوه مقابله با خطرات آن
9- آموزش تهیه غذا در شرایط سخت (اعم از گیاهان و یا شکار حیوانات Trapping)
10- آموزش تهیه آب در شرایط سخت و در اقلیم‌های متفاوت
11- آموزش جهت‌یابی بدون در اختیار داشتن وسایل جهت‌یابی
12- آموزش Pick Up در جنگل با استفاده از کارگاه پنی تریتور
13- استفاده از خاطرات و تجربیات خلبانان اجکت کرده
14- پرش با چتر پاراسل بر روی خشکی و دریا
15- نمایش فیلم‌های آموزشی
16- آموزش شنا و شناوری
17- آموزش نجات غریق
18- روانشناسی سوروایو
19- نحوه مقابله با خطرات دریایی
20- عملیات Pick Up در دریا
مرکز آموزش و آزمايش هواپيما
 مدرسه خلبانان آزمايشي نیروی هوایی بنا به پيشنهاد معاونت عملياتي و با تصويب فرماندهي وقت نهاجا، شهيد سر‌لشگر ‌ستاري در مهرماه 1373 با توجه به نياز به خلبانان آزمايشي كه قادر باشند هواپيماهای ساخت داخل کشور را به پرواز در آورند و آن‌ها را برابر استانداردهاي بين‌المللي آزمايش و بررسي نمايند براي اولين بار در سطح كشور در مجموعه فرماندهي مجتمع اوج نهاجا پايه‌گذاري و آغاز بكار نمود.

 اقدامات اوليه با گردآوري مدارك و اطلاعات از كشورهاي پيشرفته جهان كه داراي چنين مدارسي هستند آغاز و متعاقب آن با تدوين دوره‌ها و نوشتن سيلابس‌هاي درسي و پروازي و همچنين شناسایی و بكار گيري تعدادي از خلبانان با تجربه به‌منظور شروع اولين كلاس ادامه يافت. اين مركز بر مبناي اهداف آموزشي مندرج در اساسنامه مدرسه جهت حصول به اهداف مورد نظر و براي تربيت خلبانان آزمايشي و مهندسين و كادر فني پروازهای آزمايشي، فعاليت‌های خود را آغاز نموده است.

دوره‌هاي مهم آموزشي و در دست اجرای اين مرکز عبارت‌اند از:
الف- دوره كامل آزمايش هواپيما (FLIGHT TEST)
اين دوره به‌منظور آموزش خلباناني كه مقرر است هواپيماهاي تازه ساخته شده و يا تازه مونتاژ شده را براي اولين بار آزمايش و بررسي ‌نمايند تدوين گرديده است.
طول مدت اين دوره حداقل براي 9 ماه برنامه­ريزي گرديده است.
دروس آکادميک اين دوره (مشتمل بر رياضيات، فيزيك، آئروديناميك، عملكرد، وزن و تعادل، موتور، پايداري و كنترل، روش آزمايش هواپيما، فاكتورهاي انساني، هواشناسي، ارائه گزارش پرواز و سيستم­هاي هواپيما) حدود 620 ساعت در طول مدت 31 هفته تدريس می‌گردند و دروس عملي شامل 30 ساعت پرواز و 20 ساعت شبیه‌ساز (سيمو‌لاتور) و در مجموع 50 ساعت توسط اساتيد پروازي با تجربه كه سال‌ها در امر آموزش و آزمايش هواپيماهاي مختلف شكاري و ترابري سنگين و سبك فعاليت نموده‌اند، مي‌باشد.
در اين دوره 5 نوع هواپيمای مختلف با توجه به نوع دوره در اختيار دانش پژوهان قرار مي‌گيرد، هواپیماهایی كه براي اين دوره در نظر گرفته‌شده است عبارت از هواپيماهاي پرستو، 6PC-، 7PC-، 27F- و هواپيماي تندر و سيمولاتور 27F-، 130C- و 4F- می‌باشد.
ب - دوره كوتاه مدت خلبان آزمايشي F.C.F. (Functional Check Flight)
دروس آکادميک اين دوره به مدت 4 ماه مشتمل بر (فيزيك، آئرودینامیک، پايداري و كنترل، عملكرد، وزن و تعادل، روش آزمايش هواپيما، فاكتورهاي انساني و موتور) در 250 ساعت تدريس می‌گردد. همچنين به دانشجويان در بخش آموزش عملي 12 ساعت پرواز با هواپيماهاي پرستو و 6PC- و 3 ساعت پرواز بر روي هواپيماي تخصصي خلبان مربوطه و مجموعاً 15 ساعت پرواز عملي ارائه می‌گردد.




پیوندها